Tại Ecuador có nhiều dân tộc bản địa và nhóm truyền thống. Hiến pháp Quốc gia Ecuador (2008) xác định quốc gia này là một “nhà nước đa dân tộc”, nghĩa là các dân tộc bản địa và cộng đồng địa phương cũng được tính đến trong việc hình thành các dân tộc của đất nước, thay vì xác định một khái niệm quốc gia đơn nhất.

Tại Ecuador, các vùng lãnh thổ IPLC có thể được phân thành ba nhóm chính.

Thứ nhất, các dân tộc bản địa (pueblos y nacionalidades indígenas), sinh sống trên các vùng đất bản địa trên khắp cả nước. Thứ hai, các cộng đồng gốc Phi (pueblos afroecuatorianos), là các cộng đồng truyền thống nhưng không phải bản địa. Thứ ba, các cộng đồng nông dân (pueblos montubios), cũng là các cộng đồng truyền thống nhưng không phải bản địa. Quyền của cả ba nhóm IPLC này đều được bảo vệ và bảo đảm bởi cùng một hệ thống pháp luật.

Các vùng lãnh thổ IPLC tại Ecuador chủ yếu được điều chỉnh bởi Hiến pháp Quốc gia Ecuador (2008) và Luật Cơ bản về Đất đai Nông thôn và Lãnh thổ Tổ tiên (2016). Luật chuyên ngành này nhằm “điều chỉnh quan hệ giữa Nhà nước với các thể nhân và pháp nhân, trong nước và nước ngoài, trong các vấn đề về đất đai nông thôn; đồng thời điều chỉnh quan hệ của các công xã và cộng đồng, các dân tộc và sắc tộc liên quan đến việc công nhận và giao miễn phí các vùng lãnh thổ thuộc quyền chiếm hữu của tổ tiên; cũng như bảo vệ và bảo đảm an toàn pháp lý đối với đất đai và lãnh thổ thuộc quyền sở hữu của họ”.

Ngoài ra, luật này thiết lập một số nguyên tắc định hướng việc sử dụng các vùng đất tổ tiên đó, như tính đa dân tộc, tính liên văn hóa, tính bền vững, bình đẳng giới, bình đẳng xã hội và phân phối lại đất đai. Riêng đối với nông nghiệp, luật này hướng tới kiểm soát việc mở rộng biên giới nông nghiệp, đặc biệt là vào các hệ sinh thái nhạy cảm (ví dụ: đồng hoang, rừng ngập mặn, đất ngập nước, rừng nhiệt đới khô và ẩm, cũng như các khu di sản thiên nhiên, văn hóa và khảo cổ), đồng thời bảo đảm sử dụng đất hợp lý thông qua nông nghiệp tái sinh nhằm bảo đảm chủ quyền lương thực cho cộng đồng địa phương.

Trong số các vùng lãnh thổ IPLC này, 584 vùng đã được ghi nhận bằng văn bản; 20 vùng chưa được ghi nhận bằng văn bản, và 150 vùng được nắm giữ hoặc sử dụng theo hình thức sở hữu tập quán. Ngoài ra, 604 vùng đã được chính phủ công nhận, và 150 vùng chưa được công nhận. Dữ liệu hiện có về các khu vực này được lấy từ nền tảng Landmark (https://landmarkmap.org/map), cũng như từ trung tâm nghiên cứu Ecociencia (www.ecociencia.org) và mạng lưới xã hội (https://www.raisg.org/). Trong các dataset này có 754 đối tượng (polygon hoặc điểm), gồm 687 Dân tộc Bản địa và 67 Cộng đồng Địa phương.

Khi thu mua từ các khu vực IPLC tại Ecuador, doanh nghiệp cần thực hiện thẩm định (due diligence) để bảo đảm rằng mình đang giao dịch với các cộng đồng có quyền hợp pháp sinh sống trên các vùng lãnh thổ này; nếu không, doanh nghiệp có nguy cơ giao dịch với các bên không được phép, có thể đang vi phạm quyền đất đai tại các khu vực IPLC này.

Hiến pháp Cộng hòa Ecuador (2008)

Điều 57. Các cộng đồng, làng và dân tộc bản địa được công nhận và bảo đảm, phù hợp với Hiến pháp và các hiệp ước, công ước, tuyên bố và các văn kiện quốc tế khác về quyền con người (...).

Điều 58. Nhằm củng cố bản sắc, văn hóa, truyền thống và quyền của mình, người Ecuador gốc Phi được công nhận các quyền tập thể được quy định trong Hiến pháp, pháp luật và các hiệp ước, công ước, tuyên bố và các văn kiện quốc tế khác về quyền con người.

Điều 59. Các quyền tập thể của các dân tộc Montubio được công nhận nhằm bảo đảm quá trình phát triển con người toàn diện, bền vững và lâu dài của họ, các chính sách và chiến lược vì sự tiến bộ của họ và các hình thức quản lý theo hiệp hội của họ, dựa trên sự hiểu biết về thực tế của họ và sự tôn trọng văn hóa, bản sắc và quan điểm riêng của họ, theo quy định của pháp luật.

Luật Cơ bản về Đất đai Nông thôn và Lãnh thổ Tổ tiên (2016)

Điều 22. Quyền sở hữu. Quyền sở hữu đối với đất nông thôn được công nhận và bảo đảm dưới các hình thức và phương thức công, tư, hiệp hội, hợp tác xã, cộng đồng và hỗn hợp.

Điều 23. Quyền tập thể. Quyền giữ tài sản cộng đồng và duy trì quyền chiếm hữu đối với đất đai và lãnh thổ của tổ tiên và của cộng đồng, được giao vĩnh viễn và miễn phí cho họ, phù hợp với Hiến pháp, các hiệp ước, công ước, tuyên bố và các văn kiện quốc tế khác về quyền tập thể, được công nhận và bảo đảm cho các công xã, cộng đồng, dân tộc và sắc tộc bản địa, người Ecuador gốc Phi và người Montubio.

Quyền tham gia vào việc sử dụng, hưởng hoa lợi, quản lý và bảo tồn đất đai và lãnh thổ của họ cũng được bảo đảm. Quyền sở hữu cộng đồng đối với đất đai bao gồm quyền tập thể được sử dụng, hưởng dụng và định đoạt đất đai, thông qua tổ chức tập thể đại diện cho các thành viên của công xã, cộng đồng, dân tộc hoặc sắc tộc và các quyết định của cơ quan hoặc cấp quản lý của tổ chức đó, phù hợp với các chuẩn mực tập quán, pháp luật và các quy định của hiến pháp.

Trên các vùng đất và lãnh thổ thuộc quyền sở hữu hoặc chiếm hữu từ thời tổ tiên, dựa trên các hình thức chung sống và tổ chức xã hội riêng cũng như việc hình thành và thực thi quyền lực, chính quyền đó sẽ thực hiện việc quản lý và kiểm soát xã hội đối với lãnh thổ theo phong tục và tập quán của họ. Quyền sở hữu đối với đất cộng đồng và đất đai, lãnh thổ thuộc quyền chiếm hữu của tổ tiên không bị mất theo thời hiệu, không thể chuyển nhượng, không thể bị kê biên và không thể chia tách, đồng thời được miễn các khoản phí và thuế.

Điều 57. Các văn bản không có hiệu lực pháp lý. Việc chuyển giao quyền dựa trên "quyền chiếm hữu, quyền và phần đất tại chỗ", "quyền và phần đất rừng núi" và các quyền phát sinh từ các văn bản đó cũng như các văn bản tương tự khác, như phần góp, mua bán quyền và phần góp, thừa kế, tặng cho, thời hiệu xác lập quyền sở hữu đối với đất nhà nước, không cấu thành quyền sở hữu tài sản chỉ vì đã được đăng ký tại Cơ quan Đăng ký Tài sản và được lập địa chính tại đô thị, ngay cả khi đã nộp thuế cho tài sản đó. Công chứng viên, nhân viên đăng ký tài sản và cán bộ đô thị bị cấm công chứng, chứng thực, đưa vào địa chính, đăng ký hoặc cho phép phân chia, thừa kế, chuyển nhượng quyền sở hữu và các hành vi, hợp đồng khác dựa trên các quyền, văn bản hoặc "quyền và phần đất tại chỗ", "quyền và phần đất rừng núi" và các văn bản tương tự khác. Nếu việc này vẫn được thực hiện bất chấp lệnh cấm, các hành động, hành vi và hợp đồng đó sẽ được coi là vô hiệu về mặt pháp lý, không ảnh hưởng đến trách nhiệm pháp lý của những người có liên quan và chế tài tương ứng.

Điều 90. Bảo đảm sử dụng bền vững. Mọi loại hợp đồng nông nghiệp phải bảo đảm sử dụng bền vững đất nông thôn và tài nguyên nước. Để đạt được mục tiêu này, phải áp dụng các công nghệ và hệ thống sản xuất phù hợp để khi hợp đồng kết thúc, độ phì nhiêu còn lại của đất không bị ảnh hưởng, bao gồm cả các chi phí thiết yếu để khôi phục mức độ phì nhiêu và năng suất ban đầu. Cơ quan Nông nghiệp Quốc gia sẽ áp dụng các biện pháp nhằm thiết lập lại sự cân bằng về lợi ích chung và bảo đảm các quyền bị vi phạm khi chấm dứt hợp đồng thuê đất nông thôn hoặc hợp đồng nông nghiệp gây suy giảm độ phì nhiêu của đất hoặc phá hủy các chức năng sinh học của đất, căn cứ vào báo cáo kỹ thuật do chính Cơ quan này ban hành. Nông nghiệp theo hợp đồng, dù thuộc loại nào, dù cho mục đích sản xuất hay tiêu thụ, đều phải bảo vệ chủ sở hữu hoặc người chiếm hữu đất khỏi nguy cơ mất sản lượng và độ phì nhiêu của đất, khỏi tình trạng nợ nần quá mức, khỏi các hành vi thương mại lạm dụng sức mạnh thị trường và khỏi nguy cơ mất quyền sở hữu hoặc quyền chiếm hữu đất của họ. Hợp đồng phải được xây dựng trong khuôn khổ tôn trọng tính phù hợp của đất nông thôn đối với sản xuất lương thực và áp dụng các thực hành tốt nhất để bảo vệ độ phì nhiêu của đất. Không loại hợp đồng nào trong lĩnh vực này được yêu cầu di dời hoặc cưỡng chế trục xuất cư dân và nhà sản xuất địa phương.

Nếu farm plot nằm trong lãnh thổ của Dân tộc Bản địa (Territórios Indígenas, theo ngôn ngữ gốc) hoặc Cộng đồng Địa phương (Pueblos Afroecuatorianos và Pueblos Montubios, theo ngôn ngữ gốc), điều này có nghĩa là bạn đang thu mua từ một vùng lãnh thổ IPLC tại Ecuador. Các vùng lãnh thổ này được bảo vệ bởi thẩm quyền tài phán bản địa và chủ yếu được điều chỉnh bởi Hiến pháp Quốc gia Ecuador (2008) và Luật Cơ bản về Đất đai Nông thôn và Lãnh thổ Tổ tiên (2016). Để thực hiện thẩm định (due diligence) một cách đầy đủ, hãy bảo đảm doanh nghiệp của bạn có quan hệ thương mại với Dân tộc Bản địa hoặc Cộng đồng Địa phương đang chiếm hữu hợp pháp khu vực này. Hãy bảo đảm doanh nghiệp của bạn đang giao dịch với tổ chức tập thể đại diện cho các thành viên của công xã, cộng đồng, dân tộc hoặc sắc tộc, hoặc với các hiệp hội, hợp tác xã, thành viên cá nhân hoặc đối tác bên ngoài được ủy quyền. Tránh giao dịch với các bên trung gian hoặc bên thứ ba không được phép, có thể đang vi phạm quyền đất đai của các Dân tộc Bản địa.