Tóm tắt

Tại Colombia, các lãnh thổ IPLC có thể được chia thành ba nhóm chính.

Thứ nhất, các dân tộc bản địa sinh sống tại các khu vực Resguardo Indígena. Đây là các vùng đất tập thể thuộc sở hữu chung của các dân tộc bản địa (khác với tài sản cá nhân); chúng dựa trên quan điểm rằng các vùng đất này không thể cho thuê, bán hoặc trở thành tài sản giao dịch (xem Comisión de la Verdad, n/d). Các khu vực Resguardos Indígenas lớn nhất nằm trong quần xã sinh vật Amazon, và một lượng lớn cà phê hiện đang được Colombia sản xuất và xuất khẩu đến từ những khu vực này. Vì vậy, có thể dự đoán rằng các polygon vùng nguyên liệu của các công ty sẽ chồng lấn với các khu vực Resguardo Indígena. Các khu vực này chủ yếu được điều chỉnh bởi điều 63 và 329 của Hiến pháp Colombia (1991), cũng như Nghị định 2164 (1995), như được trình bày chi tiết bên dưới.

Thứ hai, các cộng đồng người da đen, người Colombia gốc Phi, Raizal và Palenquera sinh sống tại các khu vực Consejos Comunitarios. Họ là các cộng đồng truyền thống địa phương, mặc dù không phải là người bản địa. Họ chủ yếu sinh sống ở Bờ biển Thái Bình Dương của Colombia, giữa biên giới với Ecuador và Panamá. Các khu vực này chủ yếu được điều chỉnh bởi điều khoản chuyển tiếp 55 của Hiến pháp Colombia (1991), cũng như Luật 70 (1993) và Nghị định Quốc gia 1745 (1995), như được trình bày chi tiết bên dưới.

Thứ ba, những người nông dân sinh sống tại các khu vực Zonas de Reserva Campesina. Các lãnh thổ này được chỉ định riêng để bảo đảm sinh kế cho các hộ nông dân, và tương tự như các khu định cư Cải cách ruộng đất ở các quốc gia khác. Mục tiêu của chúng là bảo đảm việc tái phân phối đất đai, công bằng xã hội và phát triển bền vững ở vùng nông thôn Colombia. So với hai nhóm còn lại, nhóm này có diện tích nhỏ hơn, chỉ gồm một vài polygon. Các khu vực này chủ yếu được điều chỉnh bởi Luật 160 (1994) và Nghị định 1777 (1996), như được trình bày chi tiết bên dưới.

Tất cả các lãnh thổ IPLC này đều được ghi nhận chính thức, được chính phủ công nhận và được điều chỉnh bởi luật pháp riêng. Dữ liệu về các khu vực này được chính thức ban hành bởi Cơ quan Đất đai Quốc gia Colombia (Agencia Nacional de Tierras) và có thể tìm thấy tại https://data-agenciadetierras.opendata.arcgis.com/. Trong bộ dữ liệu này có 1085 đối tượng (polygon hoặc điểm), gồm 833 thuộc Dân tộc bản địa và 252 thuộc Cộng đồng địa phương.

Khi thu mua từ các khu vực IPLC của Colombia, các công ty nên thực hiện thẩm định chuyên sâu (due diligence) để đảm bảo rằng họ đang giao dịch với các cộng đồng có quyền hợp pháp sinh sống trên các lãnh thổ này; nếu không, các công ty sẽ đối mặt với rủi ro làm ăn với các bên không được ủy quyền có thể đang vi phạm quyền đất đai tại các khu vực IPLC này.

Hiến pháp Colombia (1991)

Điều 63. Tài sản công, các công viên tự nhiên, đất cộng đồng của các nhóm sắc tộc, đất được bảo vệ, di sản khảo cổ của Quốc gia và các tài sản khác do luật định là không thể chuyển nhượng, không bị mất hiệu lực theo thời hiệu và không thể bị tịch biên.

Điều 329. Việc hình thành các thực thể lãnh thổ bản địa sẽ tuân theo các quy định của Luật Tổ chức về Quy hoạch Lãnh thổ, và việc phân định ranh giới của chúng sẽ do Chính phủ Quốc gia thực hiện, với sự tham gia của đại diện các cộng đồng bản địa, sau khi có ý kiến của Ủy ban Quy hoạch Lãnh thổ. Các khu bảo lưu là tài sản tập thể và không thể chuyển nhượng. Luật sẽ xác định mối quan hệ và sự phối hợp giữa các thực thể này với các thực thể mà chúng là một phần.

KHOẢN. Trong trường hợp một lãnh thổ bản địa bao gồm lãnh thổ của hai hoặc nhiều tỉnh, việc quản lý lãnh thổ đó sẽ do các hội đồng bản địa thực hiện với sự phối hợp của thống đốc các tỉnh tương ứng. Trong trường hợp lãnh thổ này quyết định tự thành lập thành một thực thể lãnh thổ, việc này sẽ được thực hiện theo các yêu cầu được quy định tại đoạn đầu tiên của điều này.

Nghị định 2164 (1995)

Điều 21. Bản chất pháp lý. Các khu bảo lưu bản địa (Resguardo Indígena) là tài sản tập thể của các cộng đồng bản địa mà chúng được thành lập cho, và theo Điều 63 và 329 của Hiến pháp Chính trị, chúng không thể chuyển nhượng, không bị mất hiệu lực theo thời hiệu và không thể bị tịch biên.

Các khu bảo lưu này là một thiết chế pháp lý và chính trị - xã hội đặc biệt, được hình thành bởi một hoặc nhiều cộng đồng bản địa, những người chiếm hữu lãnh thổ của mình với một quyền sở hữu tập thể được hưởng các bảo đảm như tài sản tư nhân; đồng thời, việc quản lý lãnh thổ và đời sống nội bộ của họ được điều hành bởi một tổ chức tự trị được bảo vệ bởi thẩm quyền tài phán bản địa và hệ thống quy định riêng của họ.

Khoản. Các thành viên của cộng đồng bản địa trong khu bảo lưu không được chuyển nhượng, tự cho thuê hoặc thế chấp các vùng đất thuộc khu bảo lưu.

Điều 22. Quản lý và Quản trị. Các khu vực được thành lập làm khu bảo lưu bản địa sẽ được quản lý và quản trị bởi các hội đồng hoặc chính quyền truyền thống tương ứng của các cộng đồng, phù hợp với tập quán và phong tục của họ, luật pháp đặc biệt liên quan đến vấn đề này và các quy định do chính các cộng đồng đó thông qua.

Khoản. Khi các cộng đồng có thói quen sản xuất trên các mảnh đất gia đình và có phân chia đất cho mục đích này, hội đồng hoặc chính quyền truyền thống sẽ lập bảng phân chia đất đã hoặc sẽ được thực hiện giữa các gia đình trong phân khu, bảng này có thể được INCODER xem xét và điều chỉnh, nhằm đạt được sự tái phân phối công bằng giữa tất cả các gia đình trong đó và thực hiện chức năng xã hội của tài sản khu bảo lưu theo quy định của Hiến pháp Chính trị và Luật 160 năm 1994.

Nếu farm plot nằm trong lãnh thổ của Dân tộc bản địa (Resguardo Indígena, theo ngôn ngữ gốc), điều này có nghĩa là bạn đang thu mua từ một lãnh thổ IPLC được ghi nhận và công nhận chính thức bởi chính phủ quốc gia Colombia. Các lãnh thổ này được bảo vệ bởi thẩm quyền tài phán bản địa và chủ yếu được điều chỉnh bởi Hiến pháp Colombia (1991) và Nghị định 2164 (1995). Để thực hiện thẩm định chuyên sâu (due diligence) một cách đầy đủ, hãy đảm bảo công ty của bạn có quan hệ thương mại với các Dân tộc bản địa đang chiếm hữu hợp pháp khu vực này. Hãy đảm bảo công ty của bạn đang giao dịch với các tổ chức tự trị của lãnh thổ đó, chẳng hạn như các hội đồng bản địa và chính quyền truyền thống, hoặc các hiệp hội, hợp tác xã, thành viên cá nhân hoặc đối tác bên ngoài được ủy quyền. Tránh giao dịch với các bên trung gian hoặc bên thứ ba không được ủy quyền có thể đang vi phạm quyền đất đai của các dân tộc bản địa.

Hiến pháp Colombia (1991)

Điều 55. Trong vòng hai năm kể từ khi Hiến pháp này có hiệu lực, Quốc hội sẽ ban hành, sau khi được nghiên cứu bởi một ủy ban đặc biệt mà Chính phủ sẽ thành lập cho mục đích này, một đạo luật công nhận quyền của các cộng đồng người da đen đang chiếm hữu các vùng đất chưa canh tác ở khu vực nông thôn dọc theo các con sông thuộc Lưu vực Thái Bình Dương, phù hợp với tập quán sản xuất truyền thống của họ, được sở hữu tập thể đối với các khu vực sẽ được phân định ranh giới bởi chính đạo luật đó. Trong mỗi trường hợp, các đại diện do các cộng đồng liên quan bầu ra sẽ tham gia vào ủy ban đặc biệt nêu tại đoạn trên. Tài sản được công nhận như vậy chỉ có thể được chuyển nhượng theo các điều kiện do luật định. Cũng đạo luật đó sẽ thiết lập các cơ chế bảo vệ bản sắc văn hóa và quyền của các cộng đồng này, cũng như thúc đẩy sự phát triển kinh tế và xã hội của họ.

KHOẢN 1. Các quy định của điều này có thể được áp dụng cho các khu vực khác của đất nước có điều kiện tương tự, theo cùng thủ tục và sau khi có nghiên cứu và ý kiến chấp thuận của ủy ban đặc biệt được quy định tại đây.

KHOẢN 2. Nếu khi hết thời hạn quy định tại điều này mà Quốc hội chưa ban hành đạo luật nêu trên, Chính phủ sẽ tiến hành ban hành trong vòng sáu tháng tiếp theo, dưới hình thức một văn bản quy phạm có hiệu lực như luật.

Luật 70 (1993)

Điều 1. Mục đích của luật này là công nhận quyền sở hữu tập thể đối với đất đai của các cộng đồng người da đen đang chiếm hữu các vùng đất chưa canh tác ở khu vực nông thôn dọc theo các con sông thuộc Lưu vực Thái Bình Dương, phù hợp với tập quán sản xuất truyền thống của họ, theo quy định của các điều sau đây. Luật này cũng nhằm thiết lập các cơ chế bảo vệ bản sắc văn hóa và quyền của các cộng đồng người da đen tại Colombia với tư cách là một nhóm sắc tộc, và thúc đẩy sự phát triển kinh tế và xã hội của họ, nhằm bảo đảm các cộng đồng này có được điều kiện thực sự bình đẳng về cơ hội với phần còn lại của xã hội Colombia.

Theo quy định tại Khoản 1 Điều chuyển tiếp 55 của Hiến pháp Chính trị, luật này cũng được áp dụng cho các khu vực chưa canh tác, nông thôn và ven sông đã được chiếm hữu bởi các cộng đồng người da đen có tập quán sản xuất truyền thống ở các khu vực khác của đất nước và đáp ứng các yêu cầu được quy định trong luật này.

Điều 4. Nhà nước sẽ trao cho các cộng đồng người da đen được đề cập trong luật này quyền sở hữu tập thể đối với các khu vực mà, theo các định nghĩa tại điều thứ hai, bao gồm các vùng đất trống ở khu vực nông thôn giáp các con sông thuộc Lưu vực Thái Bình Dương và các vùng đất nằm trong các khu vực được đề cập tại đoạn thứ hai của điều 1 của luật này mà họ đã chiếm hữu phù hợp với tập quán sản xuất truyền thống của mình.

Các vùng đất được xác định quyền sở hữu tập thể sẽ được gọi, cho mọi mục đích pháp lý, là "Đất của các Cộng đồng người da đen" (Tierras de las Comunidades Negras).

Điều 5. Để nhận các vùng đất được phân bổ dưới hình thức sở hữu tập thể, mỗi cộng đồng sẽ thành lập một Hội đồng Cộng đồng (Community Council) làm hình thức quản trị nội bộ, với các yêu cầu được xác định bởi các quy định do Chính phủ Quốc gia ban hành. Ngoài các chức năng được quy định trong các văn bản đó, Hội đồng Cộng đồng có các chức năng sau: phân định và phân bổ các khu vực trong phần đất được giao; bảo đảm việc bảo tồn và bảo vệ quyền sở hữu tập thể, gìn giữ bản sắc văn hóa, sử dụng và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên; lựa chọn người đại diện pháp lý của cộng đồng tương ứng với tư cách là một pháp nhân, và đóng vai trò hòa giải viên trong các xung đột nội bộ có thể hòa giải được.

Nghị định Quốc gia 1745 (1995)

CHƯƠNG II: Về Hội đồng Cộng đồng

Điều 3. Định nghĩa. Một cộng đồng người da đen có thể tự thành lập thành Hội đồng Cộng đồng, với tư cách là một pháp nhân thực thi thẩm quyền cao nhất về quản trị nội bộ trong phạm vi Đất của các Cộng đồng người da đen, phù hợp với các quy định của hiến pháp và pháp luật điều chỉnh nó cũng như các quy định khác được giao bởi hệ thống luật lệ của mỗi cộng đồng.

Theo khoản 5, điều 2 của Luật 70 năm 1993, Cộng đồng người da đen là tập hợp các gia đình có nguồn gốc người Colombia gốc Phi, có nền văn hóa riêng, có chung lịch sử và có truyền thống, phong tục riêng trong mối quan hệ giữa nông thôn và thị trấn, thể hiện và gìn giữ ý thức và bản sắc giúp phân biệt họ với các nhóm sắc tộc khác.

Hội đồng Cộng đồng bao gồm Đại hội đồng và Ban điều hành.

Nếu farm plot nằm trong lãnh thổ của Cộng đồng gốc Phi (Consejos Comunitarios de Comunidades Negras, Afrocolombianas, Raizales y Palenqueras, theo ngôn ngữ gốc), điều này có nghĩa là bạn đang thu mua từ một lãnh thổ IPLC được ghi nhận và công nhận chính thức bởi chính phủ quốc gia Colombia. Các lãnh thổ này chủ yếu được điều chỉnh bởi Hiến pháp Quốc gia năm 1991, Luật 70 năm 1993 và Nghị định Quốc gia 1745 năm 1995. Để thực hiện thẩm định chuyên sâu (due diligence) một cách đầy đủ, hãy đảm bảo công ty của bạn có quan hệ thương mại với các Cộng đồng gốc Phi đang chiếm hữu hợp pháp khu vực này. Hãy đảm bảo công ty của bạn đang giao dịch với Hội đồng Cộng đồng (Consejo Comunitario) được chỉ định cho lãnh thổ đó, hoặc các hiệp hội, hợp tác xã, thành viên cá nhân hoặc đối tác bên ngoài được ủy quyền. Tránh giao dịch với các bên trung gian hoặc bên thứ ba không được ủy quyền có thể đang vi phạm quyền đất đai của cộng đồng địa phương này.

Luật 160 (1994)

Điều 1. Dựa trên nguyên tắc hiến định theo đó Nhà nước có nghĩa vụ thúc đẩy việc người lao động nông nghiệp từng bước được tiếp cận quyền sở hữu đất đai và các dịch vụ công khác ở nông thôn, nhằm cải thiện thu nhập và chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn, Luật này có các mục tiêu sau:

(...) Thứ chín. Điều chỉnh việc chiếm hữu và sử dụng các vùng đất chưa canh tác của Quốc gia, ưu tiên phân bổ cho nông dân có thu nhập thấp, và thành lập các Zonas de Reserva Campesina nhằm thúc đẩy sở hữu đất nông thôn quy mô nhỏ, tuân theo các chính sách bảo tồn môi trường và tài nguyên thiên nhiên tái tạo cũng như các tiêu chí về quy hoạch lãnh thổ và sở hữu đất nông thôn được nêu ra.

Điều 4. Hệ thống Quốc gia về Cải cách Ruộng đất và Phát triển Nông thôn cho Nông dân bao gồm tám hệ thống con, với thẩm quyền và mục tiêu riêng, được phối hợp chặt chẽ với nhau. Việc lập kế hoạch của các hệ thống con phải tính đến nhu cầu và lợi ích cụ thể của phụ nữ nông dân, phụ nữ gốc Phi và phụ nữ bản địa, cũng như bảo đảm quyền lãnh thổ của các dân tộc bản địa và các cộng đồng người da đen, người Colombia gốc Phi, Raizal và Palenquera. Mỗi hệ thống con sẽ do Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chủ trì cùng với một cơ quan khác.

Các hệ thống con này gồm:

1. Hệ thống con về thu hồi, phân bổ đất đai và các quy trình ruộng đất phục vụ cải cách ruộng đất, và bảo đảm quyền lãnh thổ của nông dân, các dân tộc bản địa và các cộng đồng người da đen, người Colombia gốc Phi, Raizal và Palenquera, do Cơ quan Đất đai Quốc gia (ANT) điều phối. Các thực thể lãnh thổ cũng có thể tham gia đồng tài trợ với ANT trong việc mua đất cho những đối tượng thuộc diện cải cách ruộng đất và cải cách nông thôn toàn diện.

2. Hệ thống con về phân định, thành lập và củng cố các Zonas de Reserva Campesina, phân định, sử dụng và quản lý các bãi bồi và đồng cỏ cộng đồng, cũng như tổ chức và đào tạo nông dân, do Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn điều phối.

(...)

Điều 80. Điều khoản có hiệu lực CÓ ĐIỀU KIỆN. Zonas de Reserva Campesina là các khu vực địa lý được lựa chọn bởi Hội đồng Quản trị INCORA, có tính đến các đặc điểm sinh thái nông nghiệp và kinh tế - xã hội của vùng. Các quy định tương ứng sẽ nêu rõ diện tích tối thiểu và tối đa có thể được giao, tính theo Đơn vị Nông nghiệp Gia đình, số lượng đơn vị có thể được giao hoặc nắm giữ dưới hình thức sở hữu, cùng các yêu cầu, điều kiện và nghĩa vụ mà người chiếm hữu đất phải chứng minh và thực hiện.

Tại các Zonas de Reserva Campesina, hoạt động của Nhà nước sẽ tính đến, ngoài các nguyên tắc chỉ đạo nêu trên, các quy tắc và tiêu chí về quy hoạch lãnh thổ môi trường, tính hiệu lực của các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa của nông dân, sự tham gia của họ vào các cơ quan hoạch định và ra quyết định cấp vùng, và đặc điểm của các phương thức sản xuất.

Để điều chỉnh diện tích tối đa của tài sản tư nhân mà bất kỳ thể nhân hoặc pháp nhân nào có thể nắm giữ, hoặc dưới hình thức sở hữu chung không phân chia, tại các Zonas de Reserva Campesina được thành lập, Viện sẽ tiến hành thu hồi, thông qua thủ tục nêu tại Chương VI của Luật này hoặc bằng hình thức trưng thu, những diện tích vượt quá giới hạn cho phép.

Điều 81. Điều khoản có hiệu lực CÓ ĐIỀU KIỆN1. Trừ trường hợp quy định tại điều 83 của Luật này, các Vùng khai hoang và những vùng chủ yếu là đất trống là Zonas de Reserva Campesina.

Điều 84. Điều khoản có hiệu lực CÓ ĐIỀU KIỆN1. Trong việc xây dựng và thực hiện các kế hoạch phát triển cho các quá trình khai hoang tại Zonas de Reserva Campesina, sự tham gia của Thị trưởng các đô thị nằm trong các nghiên cứu tương ứng, cũng như của các tổ chức đại diện cho lợi ích của người định cư, là bắt buộc.

Trong tất cả các quy định do Viện Cải cách Ruộng đất Colombia ban hành liên quan đến các quá trình khai hoang, phải đưa vào các chuẩn mực cơ bản điều chỉnh việc bảo tồn, bảo vệ và sử dụng tài nguyên thiên nhiên theo tiêu chí phát triển bền vững tại vùng tương ứng, và phải xác định chính xác những khu vực do đặc điểm riêng không thể bị chiếm hữu và khai thác.

Nghị định 1777 (1996)

Điều 1. Phạm vi áp dụng. Nghị định này áp dụng cho các Zonas de Reserva Campesina được nêu tại Chương XIII của Luật 160 năm 1994, được thành lập và phân định bởi Hội đồng Quản trị lNCORA, tại các vùng khai hoang, các vùng chủ yếu là đất trống, và các khu vực địa lý có đặc điểm sinh thái nông nghiệp và kinh tế - xã hội đòi hỏi phải điều chỉnh, giới hạn và tổ chức quyền sở hữu hoặc sử dụng đất nông thôn.

Các Zonas de Reserva Campesina có mục đích thúc đẩy và ổn định kinh tế nông dân, khắc phục các nguyên nhân gây ra xung đột xã hội ảnh hưởng đến họ, và nói chung là tạo điều kiện để đạt được hòa bình và công bằng xã hội tại các khu vực tương ứng.

Khoản 1. Các Khu bảo lưu Nông dân cũng có thể bao gồm các vùng đệm của khu vực thuộc Hệ thống Vườn Tự nhiên Quốc gia, nhằm mục đích phát triển các hoạt động mẫu và hệ thống sản xuất được xây dựng trong các kế hoạch môi trường được thiết lập cho các vùng tương ứng. Tại các vùng chồng lấn, các kế hoạch này phải tuân thủ các quy định được thiết lập cho vùng đệm.

Khoản 2. Trong các trường hợp ngoại lệ, và nhằm thành lập hoặc mở rộng một Khu bảo lưu Nông dân, cơ quan môi trường có thẩm quyền, theo yêu cầu của Hội đồng Quản trị Incora, có thể loại bỏ một khu vực Rừng dự trữ mà tại thời điểm ban hành nghị định này đã có sự can thiệp của con người, theo các quy định về vấn đề này trong Bộ luật Quốc gia về Tài nguyên Thiên nhiên Tái tạo và Bảo vệ Môi trường cùng các quy định bổ sung khác. Trong mọi trường hợp, Chính phủ Quốc gia sẽ ưu tiên các hoạt động nhằm phục hồi khả năng phù hợp cho lâm nghiệp của đất.

Điều 2. Mục tiêu. Việc thành lập và phân định các Zonas de Reserva Campesina có các mục tiêu sau:

1. Kiểm soát việc mở rộng không phù hợp của biên giới nông nghiệp quốc gia.

2. Tránh và khắc phục các hiện tượng tập trung không công bằng hoặc chia nhỏ không kinh tế đối với tài sản đất nông thôn.

3. Tạo điều kiện cho việc củng cố phù hợp và phát triển bền vững kinh tế nông dân và của người định cư tại các vùng tương ứng.

4. Điều chỉnh việc chiếm hữu và sử dụng đất trống, ưu tiên phân bổ cho nông dân hoặc người định cư có nguồn lực hạn chế.

5. Tạo lập và xây dựng một đề xuất toàn diện về phát triển con người bền vững, quy hoạch lãnh thổ và quản lý chính trị.

7. Tạo điều kiện thực hiện toàn diện các chính sách phát triển nông thôn.

8. Tăng cường các không gian đồng thuận xã hội, chính trị, môi trường và văn hóa giữa Nhà nước và các cộng đồng nông thôn, bảo đảm sự tham gia phù hợp của họ vào các cơ quan hoạch định và ra quyết định ở cấp địa phương và cấp vùng.

Nếu farm plot nằm trong lãnh thổ của Cộng đồng nông dân (Zonas de Reserva Campesina, theo ngôn ngữ gốc), điều này có nghĩa là bạn đang thu mua từ một lãnh thổ IPLC được ghi nhận và công nhận chính thức bởi chính phủ quốc gia Colombia. Các lãnh thổ này chủ yếu được điều chỉnh bởi Luật 160 (1994) và Nghị định 1777 (1996). Để thực hiện thẩm định chuyên sâu (due diligence) một cách đầy đủ, hãy đảm bảo công ty của bạn có quan hệ thương mại với Cộng đồng nông dân đang chiếm hữu hợp pháp khu vực này theo kế hoạch phát triển của INCORA. Hãy đảm bảo công ty của bạn đang giao dịch với các tổ chức đại diện cho nông dân tại lãnh thổ đó, hoặc các hiệp hội, hợp tác xã, thành viên cá nhân hoặc đối tác bên ngoài được ủy quyền. Tránh giao dịch với các bên trung gian hoặc bên thứ ba không được ủy quyền có thể đang vi phạm quyền đất đai của cộng đồng địa phương này.